شرح زیارت حضرت ام‌المؤمنین (س) — بخش ۳
و سرزمين پاكيزه (و شيرين) گياهش به فرمان پروردگار ميرويد اما سرزمينهاي بدطينت (و شورهزار) جز گياه ناچيز و بيارزش از آن نميرويد، اينگونه، آيات را براي آنها كه شكرگزارند بيان ميكنيم.
سوره مبارکه اعراف، آیه شریفه 58
◀️ آیه شریفه 58 سوره مبارکه اعراف، به ارض طیبی اشاره دارد که کثیر الخیر و مبارک است و به اذن خداوند، ثمره خویش را عطا می کند. این آیه آفاقی که در قالب مثال بیان شده است، در وجه انفسی و بطن معنا به زمین پاک مطهری اشاره دارد که منشاء خیر کثیر است که منظور همان «نساء عفیفه با اصالت و شرافت» می باشند. چنانکه در تفسیر آیه شریفه فوق آمده است:
کنزالعرفان فی فقه القرآن ج ۲، ص 228
در وجه انفسی این آیه شریفه در اتم و اکمل معنا به حضرت خانم ام المومنین، خدیجه الکبری سلام الله علیها دلالت دارد.
در بیان ادله فوق به نکات زیر در وصف حضرت خانم زوجه سید المرسلین اشاره می شود:
1️⃣ النساء العفیفة (نساء عفیف پاکدامن)
حضرت رسول (ص) در روایتی در بیان فضیلت حضرت خانم خدیجه کبری فرمودند:
فضلت خديجة على نساء أمتي كما فضلت مريم على نساء العالمين «همانا خدیجه بر زنان امت من برتری داده شده است، همان‌گونه که مریم بر زنان جهانیان برتری داده شد.»
تفسیر نور الثقلین، ج1، ص 336
▫️همچنین حضرت رسول در روایتی دیگر می فرمایند:
و کانت من احسن النساء جمالا و اکملهن عقلا و اتمهن رأیا و اکثر هن عفه و دنیا و حیاء و مروه و مالا «و او از زیباترین زنان از نظر چهره، کامل‌ترین آنان از نظر عقل، استوارترینشان در رأی و اندیشه، و از همه عفیف‌تر، دیندارتر، باحیاتر، جوانمردتر و ثروتمندتر بود.»
ریاحین الشریعه، ج2، ص204
2️⃣ الکریمة الاصل (دارای اصالت و شرافت خانوادگی)
⬅️ در اهمیت دارا بودن اصالت و شرافت خانوادگی همین بس که حضرت امیرالمومنین (ع) بعد از شهادت حضرت زهرا (س)، هنگامی که میخواستند همسری برای خود برگزینند، به برادر خود عقیل فرمودند:
انظر لی امراة قد ولدتها الفحولة من العرب، من ذوی البیوت و النسب و الحسب الشجاعة «برای من زنی را در نظر بگیر که از مردان دلیر و نامدار عرب زاده شده باشد؛ از خاندان‌های صاحب‌نام و دارای نسب، حسب و شجاعت.»
المجالس الشجیة فی سیرة ام البنین (سلام الله علیها)، شیخ مهدی تاج الدین، ص 36
در تاریخ آمده است که حضرت خانم خدیجه کبری (س) از خانواده ای اصیل، با شرافت، اهل علم و ادب و با ثروت می باشند. و این روایت حضرت امام صادق (ع) بر این موضوع تاکید می کند:
«او زنی باهوش و خردمند بود و در آن زمان بیش از همه قریشیان تبار والا و شرافت ارجمند و ثروت انبوه داشت. همه قومش آزمند بودند که با او ازدواج کنند.»
کشف الغمه فی معرفه الائمه، ج1، ص 509
همچنین در حدیثی دیگر امام صادق (ع) ایشان را «سیده نساء قریش» می نامند:
یعنی: او بانوی زنان قریش بود. همهٔ بزرگان و رؤسا از او خواستگاری کرده بودند و همه را رد کرد، و خود را به همسری کسی درآورد که خبرش را از بحیرا شنیده بود.
بحارالانوار، ج 17، ص 231
3️⃣ نسل مبارک و کثیر الخیر (بلد طیب گیاهش به اذن ربش بر می آید، اما زمین ناپاک جز اندک و بی فایده بر نمی آید)
در بیان علاقه حضرت رسول به ایشان و شان حضرتشان باید بیان شود که تا زمانی که در کنار رسول خدا (ص) بودند، حضرت رسول (ص) همسری اختیار نکردند و همچنین دیگر ویژگی ای که حضرت خدیجه سلام الله علیها را از دیگر همسران پیامبر (ص) متمایز می کند این حقیقت است که نسل حضرت محمد (ص)، انوار امامت، و سادات فاطمی، انحصارا از حضرت خدیجه (س) متکثر شد و نه از همسران دیگر. امام صادق (ع) روایت می‌کند که پیامبر (ص) به حضرت خدیجه، وقتی فاطمه (س) را باردار بود، فرمود:
«این جبرئیل است که به من بشارت می‌دهد که این فرزند دختر است … خدای توانا نسل مرا به واسطهٔ این دختر برقرار و پایدار خواهد ساخت. به‌زودی امامان را از دامان این دختر به وجود خواهد آورد…»
بحارالانوار، ج 16، ص 80
⬅️ حضرت خانم خدیجه کبری سلام الله علیها، زوجه حضرت رسول (ص) هستند که تمام ویژگی های همسر صالحه را به طور مطلق در اختیار دارند، چنانکه در روایتی آمده است که ازوجنا در صیغه جمع آن به حضرت خانم خدیجه سلام الله علیها دلالت دارد و به همین دلیل در این بخش از زیارت به ایشان با لقب «زوجة سید المرسلین» سلام می دهیم.