❝السَّلامُ عَلَیْک یا اُمَّ الْمُؤْمِنِینَ❞
سلام بر تو اى مادر مؤمنان
❝النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ❞
پيامبر به مؤمنان از خودشان سزاوارتر [و نزديكتر] است و همسرانش مادران ايشانند
سوره مبارکه احزاب، آیه شریفه 6
◀️ أُم در لغت به معنای اصل و اساس و جوهره هر چیزی می باشد چنانکه در قاموس قرآن آمده است:
أُمّ: مادر، اصل و پايه هر چيزيكه چيزهاى ديگر بآن منضمّ شود، معظم چيزها
قاموس قرآن، ج1، ص113
در وصف شأن بی‌پایان حضرت خانم خدیجه الکبری سلام الله علیها همین بس که ایشان مادر بزرگوار حضرت «ام‌ابیها»، «ام‌الائمه و الابرار»، فاطمه زهرا سلام الله علیها، می‌باشند. در نتیجه در این فراز از زیارت حضرت خانم خدیجه (س)، به ایشان با لقب «ام‌المؤمنین» سلام می‌دهیم؛ آن آستان مقدسی که انوار امامت از آن سرچشمه گرفته و در عالم متکثر می‌شود.
در بیان انس حضرت خانم فاطمه زهرا (س) با مادر بزرگوارشان در روایتی آمده است:
❝لَمَّا تُوُفِّيَتْ خَدِيجَةُ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا) جَعَلَتْ فَاطِمَةُ (صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهَا) تَلُوذُ بِرَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) وَ تَدُورُ حَوْلَهُ، وَ تَقُولُ:❞
امام جعفر صادق علیه السلام فرمود: چون خدیجه -که خدا از او خشنود باد- درگذشت، حضرت فاطمه سلام الله علیها به رسول خدا صلی الله علیه و آله پناه برد و گرد ایشان می‌چرخید و می‌فرمود:
❝يَا أَبَتِ، أَيْنَ أُمِّي❞
ای پدر! مادرم کجاست؟
❝فَنَزَلَ جَبْرَئِيلُ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) فَقَالَ لَهُ: رَبُّكَ يَأْمُرُكَ أَنْ تُقْرِئَ فَاطِمَةَ السَّلَامَ، وَ تَقُولَ لَهَا:❞
در آن دم جبرئیل فرود آمد و به حضرت عرض کرد: پروردگارت به تو امر می‌کند که به فاطمه سلام برسانی و به او بگویی:
❝إِنَّ أُمَّكِ فِي بَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ، كِعَابُهُ مِنْ ذَهَبٍ، وَ عُمُدُهُ يَاقُوتٌ أَحْمَرُ، بَيْنَ آسِيَةَ وَ مَرْيَمَ بِنْتِ عِمْرَان❞
مادرت در خانه‌ای از جواهرات است که قبه‌هایش از طلاست و ستون‌هایش از یاقوت سرخ، در کنار آسیه و مریم بنت عمران به سر می‌برد.
امالی طوسی، ص 175
حضرت خانم خدیجه کبری (س) افضل و اشرف زوجات رسول الله (ص) بودند. چنانکه عبارت «أَزْوَاج» که به صورت جمع می باشد، به طور اتم و اکمل به ایشان اشاره دارد؛ یعنی تمامی ویژگی های همسر رسول الله (ص) در ایشان به طور تمام و کمال ظهور یافته است. چنانچه در تفسیر آیه 74 سوره مبارکه الفرقان:
❝وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا❞
و كسانى اند كه مى گويند پروردگارا به ما از همسران و فرزندانمان آن ده كه مايه روشنى چشمان [ما] باشد و ما را پيشواى پرهيزگاران گردان
آمده است:
❝قَالَ النَّبِيُّ ص قُلْتُ [لِجَبْرَئِيل ع يَا جَبْرَئِيلُ] مَنْ أَزْوَاجُنَا قَالَ خَدِيجَةُ ُ قَالَ قُلْتُ وَ مَنْ ذُرِّيَّاتُنَا قَالَ فَاطِمَة❞
پیامبر (ص) فرمود: به جبرئیل (ع) گفتم: «ای جبرئیل، چه کسی از همسران ماست؟» گفت: «خدیجه.» فرمود: گفتم: «و چه کسی از نسل ماست؟» گفت: «فاطمه.»
تفسیر فرات کوفی، ص 295
آنچه در این آیه و روایت مورد توجه قرار می‌گیرد، این است که اولاً «أَزْوَاجِنَا» با آنکه به صیغه جمع آمده، در این روایت به حضرت خانم خدیجه کبری (س) تفسیر شده است؛ و ثانیاً عبارت «ذُرِّيَّاتِنَا» که به ذریه حضرت رسول (ص) اشاره دارد، به حضرت خانم فاطمه زهرا (س) تفسیر شده است. این بیان، نشان‌دهنده این حقیقت است که ذریه حضرت رسول (ص) از دامان پربرکت حضرت خانم خدیجه کبری (س) گسترش یافته است. چنانکه حضرت پیامبر (ص) در حدیثی، خطاب به حضرت زهرا (س)، درباره حضرت خدیجه می‌فرمایند:
❝إِنَّ بَطْنَ أُمِّكِ كَانَ لِلْإِمَامَةِ وِعَاءً❞
همانا رحم مادرت خدیجه سلام الله علیها ظرف امامت بود.
مناقب ابن شهرآشوب، ج3، ص335
💠 در نتیجه، حضرت خانم خدیجه کبری (س)، مادر بزرگوار حضرت خانم فاطمه زهرا (س)، همان بانویی هستند که ذریه حضرت رسول (ص) از دامان پربرکت ایشان گسترش یافته است. ایشان «ام‌المؤمنین» هستند و در زیارتشان نیز با همین لقب به آن حضرت سلام می‌دهیم.
ادامه دارد...
