ماه ربیع‌الآخر
چهارمین ماه از سال هجری قمری
مناسبت‌های این ماه و دعای اول ماه
💫 ماه ربیع‌الآخر چهارمین ماه از سال هجری قمری است. از مهم‌ترین وقایع این ماه می‌توان به ولادت با سعادت حضرت امام حسن عسکری علیه‌السلام و وفات مظلومانهٔ حضرت خانم فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها اشاره کرد.
📿 جناب سید ابن طاووس در کتاب اقبال الاعمال، در بخش اعمال ماه ربیع‌الآخر، دعای زیر را برای روز اوّل ماه ذکر می‌کند:
❞ اللَّهُمَّ أَنْتَ إِلَهُ کُلِّ شَیْ‌ءٍ وَ خَالِقُ کُلِّ شَیْ‌ءٍ وَ رَبُّ کُلِّ شَیْ‌ءٍ، أَسْأَلُکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقَی وَ الْغَایَهِ وَ الْمُنْتَهَی .....
أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ تُبِیحَ لِی مِنْ عِنْدِكَ فَرَجَکَ الْقَرِیبَ الْعَظِیمَ الْأَعْظَمَ. ❝
❞ خدایا، تو معبودِ هر چیزی و آفریدگارِ هر چیزی و پروردگارِ هر چیزی. از تو می‌خواهم به حقِّ آن دستاویز استوار و آن غایت و منتها؛ .... که بر محمد و آل محمد درود فرستی، و گشایشِ نزدیک و بزرگ و بزرگ‌ترت را از نزد خویش بر من روا داری. ❝
🤍 سپس در قسمت‌های پایانی دعا، بنده چنین از پروردگار خویش طلب بندگی می‌کند:
❞ اللَّهُمَّ أَنْتَ وَهَّابُ الْخَیْرِ، فَهَبْ لِی شَوْقاً إِلَی لِقَائِکَ، وَ إِشْفَاقاً مِنْ عَذَابِکَ، وَ حَیَاءً مِنْکَ، وَ تَوْقِیراً وَ إِجْلَالًا،
حَتَّی یَوْجَلَ مِنْ ذَلِکَ قَلْبِی، وَ یَقْشَعِرَّ مِنْهُ جِلْدِي، وَ یَتَجَافَی لَهُ جَنْبِی، وَ تَدْمَعُ مِنْهُ عَیْنِی، وَ لَا أَخْلُو مِنْ ذِکْرِكَ فِی لَیْلِی وَ نَهَارِي، یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ. ❝
❞ خدایا، تو بخشندهٔ خیری؛ پس به من ببخش شوقِ دیدارت، و بیم از عذابت، و شرم از خودت، و بزرگداشت و اجلال؛ تا آنکه دلم از آن بلرزد، و پوستم از آن به لرزه افتد، و پهلویم از بستر جدا شود، و چشمم از آن اشک ریزد، و در شب و روزم از یاد تو تهی نمانم، ای مهربان‌ترین مهربانان. ❝
📚 اقبال الاعمال، سید ابن طاووس — بخش اعمال ماه ربیع‌الآخر
💫 از حوادث این ماه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
✨ ۱) چهارم ربیع‌الثانی؛ ولادت باسعادت حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام در روز پنج‌شنبه سال ۱۷۳ قمری در مدینه و در دوران حکومت هارون‌الرشید (لعنة‌الله‌علیه)؛ آن جناب از نوادگان امام حسن مجتبی علیه‌السلام با چهار واسطه و مدفون در شهر ری است.
⚔️ ۲) ششم ربیع‌الثانی؛ به درک واصل شدن هشام بن عبدالملک، یازدهمین خلیفهٔ بنی‌امیه و آمرِ مسموم ساختن حضرت امام محمد باقر علیه‌السلام، در سال ۱۲۵ قمری؛ پس از نوزده سال و نه ماه و ده روز حکومت و در سنّ پنجاه‌وسه سالگی.
✨ ۳) هشتم ربیع‌الثانی؛ ولادت باسعادت حضرت امام حسن عسکری علیه‌السلام در روز جمعه سال ۲۳۲ قمری در مدینهٔ طیبه؛ پدر ایشان حضرت امام علی النقی الهادی علیه‌السلام و مادرشان بانوی مجلّله و مکرّمه «سلیل» (و به نقل‌های دیگر حُدَیْث، حُدَیْثه، حَرْبیّه، سَمانه و سُوسَن) است.
▪️ ۴) دهم ربیع‌الثانی؛ سالروز وفات حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها، دختر حضرت امام موسی کاظم و خواهر حضرت امام رضا علیهماالسلام، در سال ۲۰۱ قمری در شهر مقدس قم.
🕌 ۵) دهم ربیع‌الثانی؛ پایان مهلت چهارماههٔ برائت از مشرکین، که پس از ابلاغ آیاتِ شریفهٔ سورهٔ برائت به دست حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام در حج سال نهم هجرت آغاز شده بود؛ بیست روز از ذی‌الحجه و محرم و صفر و ربیع‌الاول و ده روز از ربیع‌الآخر. با سرآمدن این مهلت، شرک در حجاز ریشه‌کن گردید.
▪️ ۶) بیست‌ودوم ربیع‌الثانی؛ وفات جناب موسی مبرقع علیه‌السلام، فرزند حضرت امام جواد و برادر حضرت امام هادی علیهماالسلام، در سال ۲۹۶ قمری و در سنّ هشتادودو سالگی، پس از چهل سال اقامت در قم؛ مدفن ایشان در قم است.
▪️ ۷) سی‌ام ربیع‌الثانی؛ وفات زینب بنت خزیمه معروف به «امّ‌المساکین»، از همسران رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله، در سال چهارم هجرت پس از هشت ماه زندگی با آن حضرت؛ پیامبر اکرم بر پیکر او نماز گزاردند و در بقیع به خاک سپرده شد.